Tryeza e Azilit dhe Imigracionit (TIA) kanë udhëtuar drejt Shqipërisë në një mision monitorimi në qendrën e paraburgimit Gjader në Shqipëri, një strukturë që strehon persona të transferuar nga Qendrat Italiane të Paraburgimit dhe Riatdhesimit (CPR) sipas të ashtuquajturit "model i Shqipërisë".
Në javët e fundit, ka pasur një pezullim të transferimeve të detyruara, me sa duket të lidhura me një urdhër të kohëve të fundit nga Gjykata Penale e Kasacionit, e cila ia referoi vlerësimin e përputhshmërisë së modelit me legjislacionin e BE-së, në veçanti Direktivat e Kthimit dhe Procedurave, Gjykatës Evropiane të Drejtësisë. Një hap i rëndësishëm ligjor që vë në pikëpyetje legjitimitetin e sistemit.
Sipas mediave italiane, gjatë vizitës, intervistat me të paraburgosurit nxorën në pah cenueshmërinë serioze psikologjike dhe izolimin ligjor, me dëshmi që flisnin për "vdekje brenda" dhe vështirësi në aksesin në ndihmë ligjore. Vuajtja psikologjike i atribuohet si traumave të mëparshme ashtu edhe përvojës traumatike të transferimit të detyruar në Shqipëri.
Komisioni i Personave të Cenueshëm, përgjegjës për vlerësimin e përshtatshmërisë shëndetësore për paraburgim, ka konfirmuar gjithmonë qëndrueshmërinë në një komunitet të kufizuar, por ka theksuar pamjaftueshmërinë e strukturës. Disa të paraburgosur kërkojnë kujdes të menjëhershëm shëndetësor në Itali, ndërsa situata e ndihmës ligjore është shumë kritike. Shumë të paraburgosur kanë rrënjë të thella në Itali, me familje dhe lidhje shoqërore, dhe denoncojnë ndikimin shkatërrues të largimit me forcë.
Tabela e Azilit dhe Imigracionit, e përbërë nga organizatat kryesore të shoqërisë civile që merren me migrantët, dhe grupi parlamentar i kontaktit, kërkojnë "pezullimin e menjëhershëm të projektit të transferimit në Shqipëri, mbylljen përfundimtare të qendrës Gjader dhe aktivizimin urgjent të mekanizmave efektivë për kujdesin socio-shëndetësor".
Qëllimi i misionit është të hetojë kriteret e përdorura për të përzgjedhur personat e transferuar, të verifikojë metodat me të cilat do të kryhen transferimet dhe kushtet në të cilat ata do të mbahen në qendrën Gjadër , si dhe të monitorojë respektimin e të drejtave të tyre , duke filluar me mbrojtjen ligjore dhe aksesin në kujdes mjekësor.
