Një pengesë e re për Protokollin e kontestuar Itali-Shqipëri për Qendrat e Riatdhesimit të Emigrantëve (CPR). Gjykata e Apelit të Romës ka vendosur se shtetasit e huaj të transferuar në objektin në Gjadër të Shqipërisë nuk mund të mbahen atje nëse shprehin dëshirën për të kërkuar mbrojtje ndërkombëtare. Në këtë rast, ata duhet të kthehen menjëherë në Itali për shqyrtimin e kërkesës së tyre për azil.
Vendimi, deklaron shprehimisht “pazbatueshmërinë e Protokollit Itali-Shqipëri për çështjen në fjalë”, duke mos vërtetuar ndalimin e shtetasit maroken që ngriti çështjen. Burri, rezident në Itali që prej vitit 2021 dhe i dënuar në vitin 2023, ishte dëbuar në fund të marsit nga prefektura e Napolit dhe ishte transferuar në Gjader më 11 prill. Gjatë qëndrimit në CPR-në shqiptare, ai shprehu gatishmërinë për të kërkuar azil.
Sipas legjislacionit aktual, kjo deklaratë shkakton një proces të ri ligjor që kërkon vlefshmëri nga gjykata kompetente në Itali, në këtë rast ajo e Romës. Gjykata pranoi se, megjithëse kërkesa për azil ishte zyrtarizuar në Shqipëri, ajo duhet të konsiderohet e vlefshme për të gjitha qëllimet për shtetin italian, pasi është një procedurë ende në proces brenda juridiksionit kombëtar.
“Kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare e formuluar në territorin shqiptar, e barazuar për qëllime të vetme të Protokollit Itali-Shqipëri me zonat kufitare apo tranzite, duhet të konsiderohet e paraqitur në mënyrë të vlefshme si një kërkesë për azil drejtuar shtetit italian”, thuhet në vendim.
Gjyqtari thekson gjithashtu se transferimi në Shqipëri ka ndodhur me dhunë, pa pëlqim dhe pa u bërë ndryshime në titullin e paraburgimit apo në procedurën administrative në vazhdim. Për rrjedhojë, paraqitja e kërkesës për azil ka ndryshuar vetë qëllimin e paraburgimit: nuk synon më riatdhesimin, por menaxhimin e kërkesës për mbrojtje.
Gjykata përfundon duke deklaruar se, pasi të ketë filluar procedura e azilit, migranti “nuk hyn më në kategoritë e subjekteve të identifikuara nga Protokolli” dhe se, për rrjedhojë, “procedurat e parashikuara nuk janë të zbatueshme”. As Protokolli dhe as ligji italian i ratifikimit nuk parashikojnë ndalimin e azilkërkuesve në territorin shqiptar.
Ky vendim përbën një pengesë të re për qeverinë italiane, tashmë në qendër të polemikave për marrëveshjen dypalëshe me Tiranën dhe mund të hapë rrugën për sfida të tjera ligjore nga emigrantët e transferuar në Shqipëri. Afera rindez debatin mbi efektivitetin dhe legjitimitetin e qendrave ekstraterritoriale për menaxhimin e flukseve migratore.
